درسنامه آموزشی پیام های آسمان کلاس هفتم

وقت اذان که می‌شد، با حسرت به صدای اذان مسجد گوش می‌داد. از اینکه نمی‌توانست در نماز جماعت شرکت کند و ثواب بزرگی را از دست می‌داد ناراحت بود.
تا اینکه یک‌بار با زحمت فراوان و با کمک عابران خود را به پیامبر اکرم صلی‌اللّٰه‌علیه‌وآله رساند و گفت:
- ای رسول خدا! من نابینا هستم و نمی‌توانم در نمازهای جماعت شرکت کنم. تکلیف من چیست؟
- خانه‌ات کجاست؟
- چند کوچه‌ای با مسجد فاصله دارد.
- از خانه‌ات تا مسجد طنابی ببند و هنگام نماز طناب را بگیر و به مسجد بیا.

پیامبر اکرم صلّی‌اللّٰه‌علیه‌وآله همواره نماز را به جماعت اقامه می‌کرد و مسلمانان نیز براساس دعوت ایشان، آن‌چنان به نماز جماعت پایبند بودند که گویی نماز به‌صورت جماعت و دسته‌جمعی واجب شده است و نماز فرادیٰ حالت خاص و استثنایی داشت.
کامل‌ترین دین آسمانی، از مؤمنان می‌خواهد نه تنها در کارهایشان همیاری و اتحاد داشته باشند، بلکه بسیاری از عبادت‌هایشان را نیز به‌صورت گروهی انجام دهند.

نماز جماعت یکی از زیباترین و ارزشمندترین نمونه‌های همدلی مسلمانان با یکدیگر است. وقتی ما همگی در صف‌های منظم و شانه به شانه یکدیگر می‌ایستیم و به راز و نیاز با معبود خود می‌پردازیم، قلب‌هایمان بیشتر به خداوند توجّه پیدا می‌کند و خداوند همه ما را مورد لطف و رحمت بیشتری قرار می‌دهد. به همین دلیل مستحب است نمازهای واجب به جماعت خوانده شود و شایسته نیست انسان بدون عذر نماز جماعت را ترک کند. نماز جماعت آن‌قدر ارزشمند است که مستحب است برای شروع نماز جماعت صبر کرد و اگر کسی نمازش را به تنهایی (فرادی) خوانده باشد و بعد نماز جماعت شروع شود، بهتر است نمازش را دوباره به جماعت بخواند.

احکام نماز جماعت

نماز جماعت دارای احکامی است که در اینجا با برخی از آنها آشنا می‌شویم:
1- مأموم نباید تکبیرة الاحرام را پیش از امام بگوید.
2- در نماز جماعت باید غیر از حمد و سوره همه قسمت‌های نماز را خودتان بخوانید، ولی اگر به رکعت سوم یا چهارم نماز جماعت برسید، باید حمد و سوره را خودتان بخوانید.
3- اگر موقعی که امام جماعت در رکوع است، به نماز جماعت برسید، باید تکبیرة الاحرام بگویید و به رکوع بروید.
4- اگر به رکعت دوم نماز جماعت برسید، اقتدا می‌کنید (یعنی با گفتن تکبیرة‌الاحرام به نماز جماعت می‌پیوندید) و قنوت و تشهد را با امام جماعت می‌خوانید. احتیاط آن است (بهتر است) که موقع خواندن تشهد به حالت نیم خیز بنشینید، یعنی انگشتان دست و سینه پا را به زمین بگذارید و زانوها را بلند کنید. همچنین باید بعد از تشهد با امام برخیزید و حمد و سوره را بخوانید و در رکعت دوم نمازتان که رکعت سوم نماز جماعت است، بعد از دو سجده بنشینید و تشهد را بخوانید و برخیزید.
5- اگر به اشتباه پیش از امام جماعت، سر از رکوع بردارید، چنانچه امام هنوز در رکوع باشد، باید به رکوع برگردید و با امام سر بردارید. (در این صورت زیاد شدن رکوع که رکن است نماز را باطل نمی‌کند.)

قطره در دریا

- آقا اجازه، همه آمده‌اند. با شما می‌شویم سی نفر.
اتوبوس به راه می‌افتد. من هم مثل احمد برای اوّلین بار است که در راه‌پیمایی روز قدس شرکت می‌کنم.
هرقدر به محل نماز جمعه نزدیک‌تر می‌شویم جمعیت بیشتر می‌شود. احمد هم مثل من با تعجب به این جمعیت انبوه چشم دوخته است. در طول مسیر، صندوق‌های سیار، کمک‌های مردم به برادران و خواهران فلسطینی را جمع‌آوری می‌کند. خبرنگاران هم ازمردم فیلم و عکس می‌گیرند.
صدای شعار تمام فضا را پر کرده است. در بین جمعیت مردی نوشته‌های بزرگ «مرگ بر اسرائیل» را بین مردم پخش می‌کند. با چندتا از بچه‌ها جلو می‌رویم، آنها را می‌گیریم. حالا من و احمد هم مثل بقیه، «مرگ بر اسرائیل» خودمان را بالا گرفته‌ایم.
وارد محل نماز جمعه می‌شویم و در یکی از صف‌ها می‌نشینیم. کم کم صدای شعارها قطع می‌شود و امام جمعه به جایگاه می‌آید و خطبه نماز جمعه را شروع می‌کند.
او پس از ستایش خداوند و صلوات بر پیامبر اکرم و اهل بیت او علیهم‌السّلام، مردم را به تقوا دعوت می‌کند و سپس دربارهٔ مسائل اخلاقی و اجتماعی صحبت می‌کند. آن‌گاه سورهٔ کوچکی از قرآن را می‌خواند و روی صندلی می‌نشیند.
می‌ایستم و به احمد می‌گویم بلند شو، الان نماز شروع می‌شود.
احمد به من نگاهی می کند و می‌گوید مگر فراموش کردی؟ دیروز که آقای هادی‌پور احکام نماز جمعه را توضیح می‌داد، گفت: نماز جمعه دو خطبه دارد. الان هم امام جمعه باید بلند شود و خطبه بعدی را بخواند. این دو خطبه به اضافه دو رکعت نماز جمعه، جایگزین نماز ظهر می‌شود. بنابراین دو خطبه جزء نماز جمعه است.
در این هنگام آقای هادی‌پور به ما اشاره می‌کند که موقع خطبه‌ها ساکت باشیم و گوش کنیم.
امام جمعه در خطبه دوم هم به ستایش خداوند و صلوات بر پیامبر و دعوت مردم به پرهیزکاری می‌پردازد و سپس درباره مسائل مختلف ایران و جهان صحبت می‌کند و در آخر هم با خواندن سوره‌ای کوتاه، خطبه را تمام می‌کند.
حالا همه در صف ایستاده‌ایم و منتظریم که نماز جمعه شروع شود.
الله اکبر؛ تکبیرة الاحرام…

تلویزیون تصاویر راهپیمایی امروز را نشان می‌دهد، احساس بزرگی می‌کنم. من هم یکی از این جمعیت انبوه هستم که از مردم بی‌دفاع و مظلوم فلسطین حمایت کرده‌ام. روز قدس سالی یک‌بار، در آخرین جمعه ماه مبارک رمضان برگزار می‌شود، ولی نماز جمعه هر هفته برگزار می‌شود.

شیوۀ اقامه نماز جمعه

نماز جمعه مانند نماز صبح دو رکعت است و به ترتیب زیر اقامه می‌شود:
پس از تکبیرة الاحرام امام جمعه، ما نیز نیّت می‌کنیم و اللّٰه اکبر می‌گوییم. سپس هنگامی که امام جمعه حمد و سوره نماز را می‌خواند ما سکوت می‌کنیم. پس از حمد و سوره امام، قنوت می‌خوانیم، سپس به رکوع می‌رویم و بعد سجده‌ها را به‌جا می‌آوریم و برمی‌خیزیم.
در رکعت دوم نیز هنگام قرائت حمد و سوره امام سکوت می‌کنیم. پس از حمد و سوره امام، به رکوع می‌رویم و بعد از برخاستن از رکوع، به همراه امام قنوت می‌خوانیم و پس از قنوت به سجده می‌رویم و سپس تشهّد و سلام نماز را می‌خوانیم.

غسل جمعه

یکی از کارهایی که مستحب است قبل از ظهر روز جمعه انجام شود، غسل جمعه است. مستحب است قبل از شرکت در نماز جمعه غسل جمعه به جا آورد. در اینجا با شیوهٔ انجام غسل آشنا می‌شویم:
غسل کردن چهار مرحله دارد.
1- ابتدا باید نیت کنیم. یعنی قصد داشته باشیم برای خشنودی خداوند، غسل کنیم.
2- سپس باید سر و گردن خود را کاملاً بشوییم (البته در این مرحله لازم نیست وقتی که سرمان را می‌شوییم داخل گوش و بینی و دهانمان را بشوییم؛ بلکه شستن همان مقداری از سر و صورت که دیده می‌شود، برای غسل کافی است).
3- پس از شستن سر و گردن، باید طرف راست بدن را شست‌وشو دهیم؛ یعنی از بالای شانهٔ راست تا کف پای راست را کاملاً بشوییم. در این مرحله باید طرف راست شکم، سینه و کمر، تمام پای راست و تمام دست راست شسته شود.
4- پس از این مرحله، باید طرف چپ بدن را نیز مانند طرف راست بدن کاملاً شست‌وشو دهیم.
به یاد داشته باشیم تمام غسل‌های واجب و مستحب به همین صورت انجام می‌شود و تنها نیّت‌های آنها با یکدیگر متفاوت است.
در غسل باید آب به تمام اعضای بدن برسد، بنابراین اگر چیزی به بدن چسبیده باشد که نگذارد آب به بدن برسد، باید قبل از شروع غسل، آن را بر طرف کنیم.
برای اینکه مطمئن شویم هر طرف کاملاً شسته شده، لازم است کمی از طرف دیگر را نیز در هر مرحله شست‌وشو دهیم.